Wypadek w drodze do pracy. Definicja, procedura i świadczenia

Czym jest wypadek w drodze do pracy i z pracy?

Wypadek w drodze do pracy lub z pracy to nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło w drodze do lub z miejsca wykonywania zatrudnienia albo innej działalności stanowiącej tytuł ubezpieczenia rentowego, jeżeli droga była najkrótsza i nie została przerwana.

Prościej: coś niespodziewanego i niezależnego od organizmu pracownika dzieje się na trasie. Może to być poślizg na oblodzonym chodniku w drodze na przystanek albo kolizja na skrzyżowaniu po zakończeniu zmiany. Przyczyna zewnętrzna oznacza najczęściej czynnik spoza organizmu, na przykład śliską nawierzchnię lub innego uczestnika ruchu.

Definicję zawiera art. 57b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepisy mają zastosowanie przede wszystkim do osób pozostających w stosunku pracy, ale obejmują także drogę do lub z miejsca innego zatrudnienia, zwykłego wykonywania funkcji lub zadań zawodowych albo społecznych, zwykłego spożywania posiłków oraz odbywania nauki lub studiów. Dlatego to samo określenie dotyczy zarówno dojazdu rano do miejsca wykonywania pracy, jak i powrotu do domu po pracy.

Kiedy zdarzenie uznaje się za wypadek w drodze do pracy?

Nie każde zdarzenie na trasie spełnia warunki z przepisu. Decydują okoliczności, a poniżej kryteria, które wynikają z przepisu.

Najkrótsza i nieprzerwana droga

Podstawowy warunek to droga najkrótsza i nieprzerwana. Przepis dopuszcza jednak wyjątek: trasa dłuższa także się liczy, jeżeli ze względów komunikacyjnych była dla pracownika najdogodniejsza, na przykład gdy najkrótsza ulica jest zamknięta z powodu remontu.

Przerwa w drodze: zakupy, dłuższa trasa

Przerwa nie przekreśla uznania zdarzenia, o ile była życiowo uzasadniona, a jej czas nie przekraczał granic potrzeby. Przepis nie wymienia konkretnych sytuacji, więc krótki postój w sklepie czy odwiezienie dziecka do przedszkola ocenia się indywidualnie. Znaczenie może mieć czas przerwy i to, czy trasa pozostała w sensownym związku z drogą do pracy.

Przykłady wypadku w drodze do pracy i z pracy

Pracownik poślizgnął się na oblodzonym chodniku w drodze na przystanek przed rozpoczęciem zmiany. Kierowca po pracy wraca tą samą trasą co zwykle i dochodzi do kolizji na skrzyżowaniu. Pracownica jedzie z pracy na zajęcia na uczelni, a droga do miejsca nauki także jest drogą w rozumieniu przepisu. Każdy z tych przypadków trzeba jednak zbadać pod kątem przebiegu zdarzenia.

Gdy zdarzenie nie zostanie uznane

Odmowa uznania zdarzenia za wypadek w drodze wymaga uzasadnienia. Karta wypadku ma na to osobne pole, więc stanowisko pracodawcy powinno wynikać z ustaleń, a nie z domysłów. Dalsze kroki zależą od sytuacji poszkodowanego, dlatego w spornych przypadkach warto rozważyć indywidualną konsultację.

Choć droga do pracy leży poza zakładem, pracodawca może ograniczać ryzyko, na przykład przez jasne zasady BHP w miejscu pracy i rozmowę z zespołem o bezpiecznych dojazdach.

Wypadek w drodze do pracy a wypadek przy pracy: czym się różnią?

Pracownik potknął się na schodach firmy tuż po wejściu do budynku. Czy to wypadek w drodze, czy przy pracy? Pytanie wraca często, bo oba pojęcia brzmią podobnie, a mają inne definicje, inne dokumenty i inne skutki.

Kiedy droga jest związana z dyspozycją pracodawcy

Ustawa wypadkowa traktuje jako wypadek przy pracy także zdarzenie w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy. Gdy pracownik jedzie w takiej sytuacji, kwalifikacja może być inna niż przy zwykłym dojeździe do pracy.

Czy wypadek na terenie zakładu pracy to wypadek w drodze?

Nie zawsze, bo samo miejsce zdarzenia nie rozstrzyga kwalifikacji. Znaczenie ma moment i okoliczności, na przykład czy pracownik był już w miejscu wykonywania pracy i czy robił coś w związku z nią. Zdarzenie na terenie zakładu może więc zostać zakwalifikowane różnie, zależnie od przypadku. Granica między wypadkiem w drodze a wypadkiem przy pracy nie zawsze pokrywa się z wejściem na teren zakładu. Liczą się okoliczności zdarzenia, jego związek z pracą i przebieg drogi do miejsca wykonywania obowiązków. O podziale odpowiedzialności za bezpieczeństwo w firmie piszemy w artykule kto odpowiada za BHP w firmie.

Nie masz pewności, jak zakwalifikować zdarzenie w Twojej firmie? Sprawdź, jak prowadzimy postępowanie powypadkowe w Poznaniu.

Wypadek w drodze do pracy: procedura krok po kroku

Pracodawca dowiaduje się o zdarzeniu po dwóch dniach, bo pracownik trafił do szpitala. Od kiedy liczą się terminy i co trzeba zrobić najpierw? Procedurę dla wypadku w drodze określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 24 grudnia 2002 r., a jej kolejne kroki wyglądają następująco.

1. Poszkodowany zawiadamia pracodawcę niezwłocznie lub po ustaniu przeszkód.
2. Pracodawca ustala okoliczności i przyczyny zdarzenia.
3. Pracodawca sporządza kartę wypadku nie później niż w 14 dni od uzyskania zawiadomienia.
4. Jeden z dwóch egzemplarzy karty otrzymuje poszkodowany lub rodzina, drugi trafia do dokumentacji powypadkowej.

Kto ustala okoliczności i uznaje zdarzenie za wypadek w drodze?

Okoliczności ustala pracodawca i to on sporządza kartę wypadku wobec swoich pracowników, a zawiadomić go powinien poszkodowany niezwłocznie lub po ustaniu przeszkód. Uznanie opiera się na oświadczeniach poszkodowanego, członka rodziny lub świadków co do czasu, miejsca i okoliczności, na informacjach od podmiotów badających zdarzenie lub udzielających pierwszej pomocy oraz na ustaleniach osoby sporządzającej kartę. Dobrze od razu zapisać, co pracownik zgłosił, i zebrać dane świadków, bo po tygodniach trudno odtworzyć szczegóły.

Jakie dokumenty po wypadku w drodze: karta wypadku czy protokół powypadkowy?

Po wypadku w drodze do pracy lub z pracy pracodawca sporządza kartę wypadku w drodze do pracy lub z pracy, a protokół powypadkowy dotyczy wypadku przy pracy. Protokół przygotowuje zespół powypadkowy, natomiast przy wypadku w drodze okoliczności i przyczyny ustala się w karcie wypadku, którą sporządza pracodawca wobec swoich pracowników.

Terminy: zawiadomienie i karta wypadku

Wzór karty przewiduje pole na przeszkody i trudności, które uniemożliwiły sporządzenie dokumentu w terminie 14 dni. Sam wpis nie wydłuża tego terminu, więc kartę należy sporządzić możliwie szybko. Źródło: rozporządzenie w sprawie uznawania zdarzenia za wypadek w drodze do pracy lub z pracy (Dz.U. 2013 poz. 924).

Karta wypadku i dokumentacja powypadkowa to obowiązki z terminami. Możemy je przygotować i poprowadzić całe postępowanie za Ciebie.

Karta wypadku w drodze do pracy: co dalej z dokumentem

Karta zawiera dane płatnika składek i poszkodowanego, opis okoliczności, miejsca i przyczyn, okres niezdolności do pracy z zaświadczenia lekarskiego, świadków oraz rozstrzygnięcie, czy zdarzenie jest wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy. Gdy go nie uznano, wpisuje się uzasadnienie. Jeden egzemplarz otrzymuje poszkodowany lub jego rodzina, drugi trafia do dokumentacji powypadkowej. Rozporządzenie reguluje zawiadomienie pracodawcy i sporządzenie karty, ale nie opisuje osobnego zgłoszenia wypadku w drodze do ZUS. Dalsze formalności wynikają z przepisów o świadczeniach, dlatego warto je potwierdzić w aktualnych wytycznych ZUS. Kwalifikacja zdarzenia ma znaczenie dla wysokości zasiłku, o czym piszemy niżej.

Jakie świadczenia i wynagrodzenie przysługują po wypadku w drodze do pracy?

Pracownik leży na zwolnieniu i pyta, czy dostanie pełną pensję. Przy wypadku w drodze do pracy odpowiedź jest korzystniejsza niż przy zwykłej chorobie.

Wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy

Za czas niezdolności do pracy po wypadku w drodze pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia w wysokości 100% podstawy wymiaru w okresie wskazanym w art. 92 Kodeksu pracy, a zasiłek chorobowy również wynosi 100% podstawy zamiast typowych 80% (art. 11 ust. 2 pkt 3 ustawy chorobowej). Nie musi to być kwota równa zwykłej miesięcznej wypłacie, bo podstawę ustala się według zasad obowiązujących dla zasiłku chorobowego, a wynagrodzenie wypłaca się za każdy dzień niezdolności, także wolny od pracy. Wynagrodzenie przysługuje za niezdolność trwającą łącznie do 33 dni w roku kalendarzowym. Limit 14 dni dotyczy pracownika, który ukończył 50 lat, ale stosuje się go dopiero do niezdolności przypadającej po roku kalendarzowym, w którym pracownik skończył 50 lat (art. 92 Kodeksu pracy). Dalej, jeśli niezdolność trwa i pracownik podlega ubezpieczeniu chorobowemu, przysługuje zasiłek, w zasadzie nie dłużej niż 182 dni. Przy tym wypadku zasiłek przysługuje od pierwszego dnia ubezpieczenia chorobowego, bez okresu wyczekiwania.

Jednorazowe odszkodowanie i inne świadczenia

Jednorazowe odszkodowanie z ubezpieczenia wypadkowego ustawa wiąże z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową, więc po wypadku w drodze co do zasady nie jest to świadczenie z tego ubezpieczenia. Gdy skutki są długotrwałe, może wchodzić w grę renta z tytułu niezdolności do pracy. W takim przypadku nie stosuje się warunku wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego (art. 57a ustawy o emeryturach i rentach z FUS), a pozostałe warunki przyznania renty nadal podlegają ocenie.

Kto płaci: pracodawca czy ZUS?

Wynagrodzenie za okres wynikający z art. 92 Kodeksu pracy wypłaca pracodawca. Zasiłek chorobowy jest świadczeniem z ubezpieczenia chorobowego, a nie kosztem wynagrodzenia, przy czym sposób jego wypłaty zależy od sytuacji płatnika składek.

Rozliczenie nieobecności w kadrach

W kadrach i płacach nieobecność warto prawidłowo oznaczyć jako niezdolność spowodowaną wypadkiem w drodze do pracy, bo od tego zależy wysokość wynagrodzenia i zasiłku. Szczegółowe oznaczenia i formularze ZUS potwierdź w aktualnych wytycznych lub u księgowej. Przy powrocie po dłuższej nieobecności sprawdź też, czy pracownik nie powinien przejść badań lekarskich. Zasady opisujemy w tekście o badaniach lekarskich pracownika.

Wypadek w drodze do pracy a umowa zlecenie, działalność i praca zdalna

Przepis nie ogranicza się do pracowników: mówi o drodze do lub z miejsca wykonywania zatrudnienia albo innej działalności stanowiącej tytuł ubezpieczenia. Kartę wypadku wobec osób niebędących pracownikami sporządzają podmioty wskazane w ustawie wypadkowej, na przykład zleceniodawca, a wobec prowadzących działalność ZUS. Prawo do zasiłku zależy od objęcia ubezpieczeniem chorobowym, które w przypadku zleceniobiorcy może być dobrowolne, więc sama umowa zlecenia nie gwarantuje świadczenia. Przy pracy zdalnej liczy się miejsce wykonywania zatrudnienia: dojazd do biura w dniu pracy hybrydowej może być drogą w rozumieniu przepisu, a praca w domu zwykle takiej drogi nie ma. O wyniku decydują ustalenia dotyczące konkretnego dnia i trasy.

Jak zewnętrzna obsługa BHP może pomóc po wypadku pracownika?

Mała firma bez własnej służby BHP musi w krótkim czasie ustalić okoliczności, ocenić zdarzenie i sporządzić kartę wypadku w terminie. Specjalista BHP może pomóc w ocenie, czy zdarzenie spełnia kryteria, w zebraniu oświadczeń i dowodów oraz w przygotowaniu dokumentacji. Przy wypadkach przy pracy wspiera także postępowanie powypadkowe. Zakres wsparcia zależy od potrzeb firmy: od jednorazowego prowadzenia postępowania powypadkowego po stałą obsługę w ramach outsourcingu BHP. Pełną ofertę znajdziesz w zakładce usługi BHP.

Skorzystaj z porady online

Masz pytania dotyczące BHP? Uzyskaj pomoc w zakresie szkoleń, dokumentacji i obsłudze BHP w Poznaniu i Wielkopolce.

Kliknij tutaj